ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
268
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
باب نزله « 1 » محل نزله از دماغ همان بوذ كى محل ذرب از معده و ذرب شكم - رفتن بوذ يا از ناكواريدن طعام كبسيار خورده بوذ يا قوت هاضمه و قوت ماسكه معده ضعيف كشته بوذ . اكنون نزله « 2 » از بسيارى مواد بوذ كى اندر دماغ حاصل شذه بوذ و دماغ دفع كند مر آن مايه را يا « 3 » سوى بينى يا سوى « 4 » حنك يا بيكى ديكر از مجريها يا قوت طبيعى از دماغ ضعيفتر آمذه - بوذ بطبع يا آنك دماغ خوذ به قوت طبيعى ضعيفتر آمذه است و از بهر اينست كى مجارى امده است ( f . 212 ) از دماغ سوى اندامهاى ديكر تا مواد بذ ازين مجراها « 5 » فرود ايذ از دماغ و سبب اين ضعف يا « 3 » سؤ المزاج كرم بوذ يا سؤ المزاج سرد يا سؤ المزاج تر يا سدّهاى كى افتاذه بوذ بمجارى اجواف عروق دماغ و من علامات اين « 6 » مزاجها بذ « 6 » ياذ كردهام بمقدمهء كتاب . اكر « 7 » سوى بينى روذ « 8 » زكام آرذ و اكر « 9 » سوى حنك بوذ سرفه آرذ و اكر سوى جشم بوذ رمذ « 10 » آرذ و قروح « 10 » جشم و اكر بكوش افتد بيماريها كوش آرذ « 11 » . و نشان نزله كرم آن بوذ كهرج فرود آيذ بنزله سوزان بوذ و زرد و علاج وى دياقوذا بوذ اعنى شراب خشخاش و اكر با تب بوذ طبيخ زوفا خرد با بنفشه برورده ، و اكر سرد بوذ نشان وى آن بوذ كى لون سبيد
--> ( 1 ) - ف : باب فى ذكر النزلة ( 2 ) - ب ه : نيز ( 3 ) - ف : « يا » ندارد . ( 4 ) - ف : بسوى ( 5 ) - ف : مجارى ( 6 - 6 ) - ف : مزاجات ( 7 ) - ب ه : نزله ( 8 ) - ف : بوذ ( 9 ) - ف : و كر ( 10 - 10 ) - ف : بوذ و قرح ( 11 ) - ف : افتد